Skip to main content

Sep 28th, 2022 | Newyddion Diweddaraf

Argyfwng costau byw yn gwthio gweithwyr rheng flaen hanfodol yn nes at y dibyn

Mae ymchwil a gyhoeddwyd heddiw gan Cymorth Cymru wedi tynnu sylw at effaith frawychus yr argyfwng costau byw ar weithwyr rheng flaen yn y sector digartrefedd a chymorth tai yng Nghymru. Mae tystiolaeth a gyflwynwyd gan dros 720 o weithwyr rheng flaen wedi amlygu’r pwysau ariannol anhygoel maent yn ei wynebu wrth ddarparu gofal allweddol i ddegau o filoedd o bobl ledled y wlad.

Er gwaetha’r ffaith eu bod yn cyflenwi gwasanaethau hanfodol wyneb-yn-wyneb yn ystod y pandemig, gan roi eu hiechyd eu hunain, eu teuluoedd a’u ffrindiau, mewn perygl,  mae adroddiad newydd – Anawsterau yn y Rheng Flaen – yn manylu ar y modd y mae cyflogau isel, ynghyd â rhenti uchel, costau ynni, a chostau tanwydd, yn rhoi pwysau aruthrol ar eu bywydau.

“Dwi ddim ond yn bodoli, nid yn byw, o fis i fis.”

“Mae gen i aelod o’r staff sydd wedi troi at waith rhyw i ddod â dau pen llinyn ynghyd. Ddylai pethau ddim bod fel hyn.”

“Rydyn ni’n llythrennol yn ddim ond un siec cyflog i ffwrdd o drychineb ariannol.”

“Dwi’n colli prydau bwyd.”

“Dwi’n gweithio rhwng 45–50 awr yr wythnos ar gyfartaledd, ac yn chwilio am ail swydd.”

Mewn arolwg o dros 650 o weithwyr rheng flaen yn y sector digartrefedd a chymorth tai, dangoswyd y canlynol:

  • Mae 70% wedi rhoi’r gorau i gymryd rhan mewn gweithgareddau cymdeithasol
  • Mae 44% yn cael anhawster i dalu’r biliau
  • Mae 11% yn cael anhawster i dalu’r rhent
  • Mae 7% wedi dechrau defnyddio banciau bwyd

Gweithwyr yn gorfod dewis rhwng gwresogi a bwyta

Mae costau ynni eisoes yn achosi pryder mawr i’r rhan fwyaf o’r gweithwyr rheng flaen yng Nghymru, gydag 86% yn diffodd goleuadau neu offer trydanol i ymdopi â’r argyfwng costau byw, a 79% yn penderfynu peidio â gwresogi eu cartref. Yn ogystal, roedd 95% o’r rhai a ymatebodd yn ‘hynod bryderus’ neu’n ‘bryderus iawn’ ynghylch y cynnydd a ragwelir mewn costau ynni y mis Hydref hwn. Tra bod cynllun Llywodraeth y DU i rewi biliau ar £2,500 y flwyddyn yn golygu na fydd y codiad mor uchel ag y rhagwelid, mae’n parhau i fod yn gynnydd – cynnydd na fydd modd i lawer o weithwyr rheng flaen ei fforddio.

“Dwi’n bwyta llai er mwyn cael arian i dalu biliau a chostau tanwydd.”

“Dwi nawr yn gweithio gyda phobl sy’n gorfod penderfynu p’un ai i fwyta neu i wresogi’r cartref, ac rydw innau’n eistedd yno yn meddwl yr un peth yn union.”

“Dwi’n gwisgo dillad tamp i arbed gwresogi.”

Costau tanwydd yn gadael gweithwyr ar eu colled

Mae pris petrol hefyd yn rhoi pwysau trwm iawn ar weithwyr sy’n dibynnu ar y car ar gyfer eu gwaith, gan eu bod yn teithio i weld nifer o gleientiaid bob dydd mewn sawl lleoliad gwahanol. Dywedodd nifer anhygoel o fawr – 89% – o’r rhai a holwyd fod y cynnydd mewn costau tanwydd yn gysylltiedig â’u gwaith yn rhoi pwysau ar eu sefyllfa ariannol bersonol. Roeddynt hefyd yn amlygu’r modd roedd hyn yn effeithio ar gyflenwi gwasanaeth, gyda llawer o weithwyr yn methu fforddio ymweld â’r bobl maent yn eu cefnogi mor aml ag y byddent yn dymuno, gydag eraill yn dweud na allant gymryd shifftiau ychwanegol oherwydd y byddai hyn yn arwain at wario mwy ar danwydd.

“Mae costau tanwydd yn cael effaith ar y staff cymorth; dyw’r [lwfans o] 45c ddim yn talu’r costau.”

“Dwi’n gorfod gwrthod ceisiadau am ymweliadau ychwanegol, ynghyd â gwrthod shifftiau y mae gwir angen i rywun eu gwneud.”

Galwad ar i Lywodraethau’r DU a Chymru weithredu

Mae Cymorth Cymru yn galw ar Lywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru i weithredu ar gyflogau, costau ynni, a chostau tanwydd. Fel arall, rydym mewn perygl o wthio’r gweithwyr hanfodol hyn ymhellach i mewn i dlodi, a cholli pobl o’r hyn sydd eisoes yn weithlu heb ddigon o staff.

  1. Dylai Llywodraeth Cymru gynyddu cyllideb y Grant Cymorth Tai am 2023/24 fel bod gweithwyr cymorth yn y sector digartrefedd a chymorth tai yn cael codiad cyflog i’w helpu i ymdopi â’r pwysau a achosir gan gynnydd mewn costau byw.
  2. Dylai Llywodraeth y DU weithredu ymhellach i dorri prisiau ynni a darparu cymorth ariannol i helpu pobl i ymdopi â chostau ynni yn awr ac yn y dyfodol.
  3. Dylai CthEM/HMRC gynyddu’r gyfradd yn ôl y filltir i sicrhau nad yw gweithwyr rheng flaen ar eu colled o ganlyniad i ddefnyddio’u car i ymgymryd â dyletswyddau’n gysylltiedig â’u gwaith.

Dywedodd Katie Dalton, Cyfarwyddwr Cymorth Cymru:

“Mae’n dorcalonnus i glywed am effaith yr argyfwng costau byw ar weithwyr rheng flaen yn y sector digartrefedd a chymorth tai ledled Cymru. Maent wedi treulio blynyddoedd yn helpu pobl allan o ddigartrefedd, ond nawr rhaid iddynt hwythau wynebu cwestiynau tebyg ynghylch a allant fforddio gwresogi neu fwyta – ac mae rhai’n wynebu’r perygl go iawn y byddant hwy eu hunain yn cael eu gwthio’n agosach at fod yn ddigartref.

“Mae ein hymchwil yn amlygu’r pwysau sydd wedi bod arnynt yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, yn ogystal â’u  pryder a’u gofid ynghylch beth allai ddigwydd yn y dyfodol.

“Mae’n bryd i’r ddwy lywodraeth weithredu; i Lywodraeth Cymru ariannu codiad yng nghyflogau’r gweithlu hanfodol hwn, ac i Lywodraeth y DU weithredu ymhellach i dorri prisiau ynni, gwella cymorth ariannol a chodi’r lwfans milltiroedd fel nad yw gweithwyr cymorth ar eu colled am ddim rheswm ond gwneud eu gwaith.”

DIWEDD

Nodiadau:

‘Anawsterau yn y Rheng Flaen: Effaith yr argyfwng costau byw ar weithwyr cymorth rheng flaen yn y sector digartrefedd a chymorth tai yng Nghymru’ – gellir lawrlwytho’r ddogfen hon yn Saesneg neu yn Gymraeg. Mae’n seiliedig ar dystiolaeth a gyflwynwyd i ni gan dros 700 o weithwyr rheng flaen, yn cynnwys y canlynol:

  • ymatebodd 656 o weithwyr rheng flaen yn y sector digartrefedd a chymorth tai i’r arolwg a gynhaliwyd ym Mehefin a Gorffennaf 2022.
  • bu 68 o bobl yn mynychu cyfarfodydd ar-lein o Rwydwaith Rheng Flaen Cymru a chymryd rhan mewn trafodaethau ynghylch costau byw.

Cymorth Cymru yw’r corff cynrychioli ar gyfer darparwyr gwasanaethau digartrefedd, tai a chymorth yng Nghymru. Mae ein haelodau’n darparu ystod eang o wasanaethau sy’n helpu pobl i ymdopi â chyfnodau anodd, ailadeiladu eu hyder, a byw’n annibynnol yn eu cartrefi eu hunain.

Mae Rhwydwaith Rheng Flaen Cymru’n cael ei gyflenwi gan Cymorth Cymru mewn partneriaeth gyda Rhwydwaith Rheng Flaen St Martin. Y nod yw rhoi i staff rheng flaen sy’n gweithio gyda phobl sy’n cael profiad o ddigartrefedd yn y sectorau gwirfoddol, statudol a chyhoeddus, a’r rhai mewn swyddi cymorth tai yng Nghymru, gyfle i rannu eu barn a’u profiadau, i godi eu llais ac i ddylanwadu ar bolisi ac ymarfer.

Mae’r Rhwydwaith Rheng Flaen yn gweithio ar lefel genedlaethol a lefel leol ledled y DU i gefnogi a grymuso staff rheng flaen sy’n gweithio yn y sectorau cyhoeddus, statudol a gwirfoddol gyda phobl sy’n cael profiad o ddigartrefedd.

Cymorth Cymru
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.