Skip to main content

Feb 20th, 2024 | Newyddion Diweddaraf

Diffyg cyllid Llywodraeth Cymru yn gwthio gweithwyr digartrefedd i dlodi

Dengys data newydd a gasglwyd gan Cymorth Cymru a Cartrefi Cymunedol Cymru effaith rhewi cyllid Llywodraeth Cymru mewn blynyddoedd olynol ar gyflogau gweithwyr digartrefedd a chymorth tai hanfodol yng Nghymru. Mae’r sefydliadau hyn, sy’n cynrychioli dros 100 o ddarparwyr cymorth, wedi ysgrifennu at Brif Weinidog Cymru, gan ei annog i ddarparu cyllid ychwanegol yn y gyllideb derfynol i gyflawni’r addewid i dalu cyflog teg i’r gweithwyr allweddol hyn.

Er addewidion a wnaed ar y Cyflog Byw Gwirioneddol yn yr etholiadau diwethaf i’r Senedd, nid yw Llywodraeth Cymru wedi darparu cyllid ychwanegol i’r sector digartrefedd a chymorth tai i gynyddu cyflogau a gwireddu hyn.

Cafodd y Grant Cymorth Tai, sy’n ariannu mwyafrif helaeth gwasanaethau digartrefedd yng Nghymru, ei rewi ers 2021 gan olygu bod cyflogau gweithwyr rheng-flaen wedi gostwng yn is na’r isafswm cyflog arfaethedig. Y gweithwyr rheng-flaen hyn yw’r union bobl sy’n cefnogi eraill yn ystod argyfyngau difrifol, tebyg i ddigartrefedd, cam-drin domestig, iechyd meddwl a phroblemau gyda chamddefnyddio sylweddau.

Dengys data a gasglwyd ym mis Rhagfyr 2023 ar gyflogau mwy na 3,000 o weithwyr a ariennir gan y Grant Cymorth Tai bod:

  • 41% yn cael tâl is na’r isafswm cyflog arfaethedig (Ebrill 2024) o £11.44 ar hyn o bryd;
  • 67% yn cael tâl is na Chyflog Byw Gwirioneddol 2023/24 o £12.00 yr awr ar hyn o bryd.

Dywedodd un darparydd gwasanaeth y byddai cynyddu’r cyflogau i ofyniad cyfreithiol yr isafswm cyflog cenedlaethol ym mis Ebrill yn costio mwy na £560,000 iddynt, tra byddai codi cyflogau i’r Cyflog Byw Gwirioneddol yn costio mwy na £1.1m. Nid yw Cyllideb Ddrafft 2024/25 Llywodraeth Cymru yn cynnwys unrhyw gyllid ychwanegol ar gyfer y Grant Cymorth Tai, gan wneud hyn yn dasg bron yn amhosibl i ddarparwyr cymorth.

Dangosodd arolwg o fwy na 600 o weithwyr cymorth rheng-flaen a gynhaliwyd y llynedd hefyd sut oeddent yn ei chael yn anodd i ddod â deupen llinyn ynghyd:

  • 86% yn dweud nad oeddent yn rhoi’r gwres ymlaen er mwyn arbed arian;
  • 56% yn cael trafferth i dalu biliau;
  • 18% yn cael trafferth i dalu eu rhent;
  • 12% yn teimlo mewn mwy o risg o fod yn ddigartref.

Daw’r pryderon hyn am dâl gweithwyr rheng flaen ar ben data a gyhoeddwyd yn flaenorol, sy’n dangos fod cyllideb arian-gwastad ar gyfer y Grant Cymorth Tai yn debygol o arwain at:

  • 77% o ddarparwyr gwasanaeth yn gostwng capasiti gwasanaeth;
  • 40% o ddarparwyr gwasanaeth yn cyflwyno contractau presennol yn ôl;
  • 67% o ddarparwyr gwasanaeth ddim yn cynnig ar gyfer contractau newydd neu gontractau wedi eu hail-dendro.

Mae hyn yn golygu y bydd gwasanaethau cymorth tai yn gostwng neu’n cael eu dileu yn gyfan gwbl ar adeg pan fo mwy o alw amdanynt nag erioed.

Ar gyfer 2024/25, mae’n rhaid i Lywodraeth Cymru gynyddu’r Grant Cymorth Tai yn unol â chwyddiant i alluogi gweithwyr rheng flaen i gael cyflog teg ac osgoi llawer o wasanaethau rhag chwalu. Mae Cymorth Cymru a Cartrefi Cymunedol Cymru yn amcangyfrif fod angen cynnydd o 10%, sy’n gyfwerth â £16.7m.

Dywedodd Katie Dalton, cyfarwyddwr Cymorth Cymru:

“Roedd gwaith teg a’r Cyflog Byw Gwirioneddol wrth galon maniffesto etholiad a Rhaglen Lywodraeth Llafur Cymru, a chawsom addewid y byddai gweithwyr digartrefedd a chymorth tai yn cael eu cynnwys yn yr ymrwymiad Cyflog Byw Gwirioneddol.

“Ers hynny nid yw’r sector wedi derbyn ceiniog yn fwy mewn cyllid i gyflawni’r addewid yma. Mae’n annerbyniol fod gweithwyr sy’n gwneud swyddi mor fedrus, cymhleth a thrawmatig yn cael tâl mor isel, ac mae’n annioddefol fod yr union bobl sydd â’r dasg o atal digartrefedd yn cael eu gwthio’n agosach at ddigartrefedd a thlodi eu hunain.

“Rydym yn annog Prif Weinidog a Gweinidog Cyllid Cymru i gynyddu’r gyllideb Grant Cymorth Tai a chyflawni’r addewid i dalu cyflog teg i’r gweithwyr hollbwysig hyn am eu gwaith sy’n newid bywydau, ac yn aml yn achub bywydau.

Dywedodd Rhea Stevens, pennaeth polisi a materion allanol Cartrefi Cymunedol Cymru:

“Mae’r argyfwng tai eisoes yn gwthio mwy a mwy o bobl tuag at ddigartrefedd. Mae’n hollol annerbyniol gweld yr union bobl sydd wedi ymroi eu gyrfaoedd i ddarparu’r help newid bywyd mae eraill ei angen mewn angen o galedi sylweddol eu hunain.

“Mae rhoi diwedd ar ddigartrefedd yn golygu mynd i’r afael â’i achosion cymhleth, gan ymyrryd yn gynnar gyda’r gefnogaeth gywir. Mae gan y staff rheng-flaen sy’n gweithio yng ngwasanaethau digartrefedd a chymorth tai Cymru gyfuniad unigryw o sgiliau, profiad a chydymdeimlad sydd ei angen i wneud hyn, ac maent yn haeddu tâl teg.

“Gwyddom fod Llywodraeth Cymru yn ymroddedig i ddod â digartrefedd i ben yng Nghymru. Ond i wneud hynny mae angen gwarchod a buddsoddi yn y staff diwyd sy’n darparu gwasanaeth sy’n newid bywydau bob dydd mewn cymunedau ar draws Cymru.”

Cymorth Cymru
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.